Artikel XXVI

ABC 169

© Duco van Weerlee, dd 15 III 2006

Adem

In het levensproces - van bevuchte eicel tot embryo en dan van baby tot lijk - zou je een kosmische ademhaling kunnen zien. Het begint met bijna niks en het eindigt met weinig meer – of het moest bewustzijn zijn, ervaring. Al die tijd pompt het hart en giert, suist en fluistert de adem. Zuurstof inhalerend, stikstof uitblazend. Met de adem huilen en zingen we. We kermen en kwekken wat af.

Adem is gepersonaliseerde lucht, de fysieke vorm van geest. Je kunt enkele dagen buiten eten en drinken, maar geen minuut zonder lucht. De uitvoerder van de Schepper is de Heilige Geest. De spiritus sanctus, ook wel bekend als de adem van God.

De adem is onze intieme vriend, het voertuig van leven. Bij ontroering stokt hij je in de keel. Je kunt erop mediteren en de boel bij elkaar krijsen. Fluitend en piepend, hijgend van inspanning of passie. Briesend, zuchtend, steunend, spugend. Inademen, uitademen vormen een mooi span: laten komen en laten gaan. Eerst luttele inspanning, daarna helende ontspanning.

Bang

Bang voor honden. Bang voor donker. Beducht om af te gaan. Iedereen is of was ooit bang. De positieve kant is dat angst je – net als pijn - behoedt voor roekeloosheid. Voorzichtig aan, dan breekt het lijntje niet. Lastiger wordt het wanneer alles pijn doet, of als je je huis niet meer uitdurft.

Ik ken iemand die niet in de spiegel durft te kijken. Hij durft letterlijk zichzelf niet onder ogen te zien. Vreemd genoeg zijn de hele volksstammen als de dood voor de waarheid, terwijl daarvan toch wordt gezegd dat hij vrij maakt. Wie de wat mij betreft gruwelijke waarheid onder ogen durft te zien, is nergens meer bang voor. Die is de angst voorbij.

Maar mensen schijnen de illusie, de waan, te verkiezen boven de waarheid. Dus dan zitten ze hem constant te knijpen dat hun zeepbel uiteenspat. Het lekkere van waarheid is dat hij stabiel is. Je hoeft geen schijn op te houden. Je hoeft je niet te gêneren op een leugen te worden betrapt.

Compassie

Als er niets meer valt te regelen of op te lossen, rest ons de keuze tussen ons machteloos en kwaad te voelen, en compassie te praktiseren. Intens meeleven met de medemens is een praktische vorm van liefde. We zitten in hetzelfde schuitje en af en toe zijn de golven woest. De hand vasthouden van een stervend medemens is dan een ferme daad.

Er zijn twee hachelijke aspecten aan: compassie kan neerbuigend zijn en dan wordt het een werktuig ter verhoging van het ego. En compassie kan lijden recht van bestaan geven. Voor boeddhisten is leven en lijden zo ongeveer synoniem, vandaar dat ze zonodig verlicht moeten worden. Dat is hun serene soulaas voor het leven. Maar ik geloof niet dat we op de wereld zijn om met geloken ogen zittend onder een boom weg te dromen in gelukzaligheid.

We zijn hier om te werken, problemen op te lossen. Ook als we bakzeil halen, vergaren we bewustzijn. De praktijk van het dagelijkse leven is ons werkterrein. Niks onthechting. Actie!

Dualiteit

Een glas is halfvol of halfleeg, een vrouw half madonna, half feeks. Een van de trucs die het brein ons flikt, is het indelen in tegenstellingen. Dat is een mentale ordening die vervolgens onze waarneming bepaalt. Maar dat is in het algemeen zo: we zien en horen wat we denken dat er te zien en te horen is. Daarom is het verstandig jezelf voor te houden dat je niets weet. Het houd je bij de les.

We willen graag goed zijn en dus zien we de duivel niet die ook in ons woont. Hitler had in de zakken van zijn uniformjas altijd suikerklontjes om het paard te verwennen. Is je lid gigantisch en slap, of klein maar dapper? Is je werk een sleur, of maak je die zelf? Kun je er ook een avontuur van maken?

In dat geval zit je niet gevangen in tegenstellingen, maar ga je er creatief mee aan de slag. De dynamiek van yin en yang, zal ik maar zeggen. Zie aldaar.

Eenvoud

De speurtocht naar waarheid kan moeizaam zijn, maar de uitkomst is gewis helder en simpel, want eenvoud is het kenmerk van het ware. Hijgend ben je de ladder opgeklauterd en achteraf denk je: waarvoor was al die ellende eigenlijk nodig? Geef die ladder een schop. De zon schijnt nog net zo onbekommerd als tevoren, maar nu is het wolkendek gebroken. Alles is wat het is. Niet goed, niet slecht. NIET goed? OOK goed. De enige dat een beetje veranderd is ben jij, oftewel jouw manier van kijken.

In mijn ouderlijk huis hing een kanariegeel wandbord waarop in bruine letters stond geschreven: ‘Zoekt Licht en Waarheid.’ Waaraan mijn moeder een Engels bijbelcitaat toevoegde: ‘And the truth shall set you free.’ Wat zouden we ons nog druk maken, als alles is wat het is? Wat niet wil zeggen dat we Gods water over Gods akker mogen laten lopen, want gewerkt moet er worden.

Eenvoud is niets anders dan verlichting, maar dat zie je pas in, als je het door hebt.

Flits

Een inzicht buiten de tijd. Het kan een herinnering betreffen: dejà vu, of een helder voorgevoel, een briljante intuïtie. Ook schijnen mensen op het randje van de dood hun hele leven in een oogwenk te zien voorbijgaan.

Kenmerken zijn licht en beknoptheid, snelheid en verrassing. Het inslaan van de bliksem. Wetenschappelijk onderzoekers besteden de rest van hun leven aan het stap voor stap beredeneren van een intuïtief inzicht dat hun in een fractie van een ogenblik ten deel viel. Mystici verwonderen zich hun leven lang over het besef van kosmische verbondenheid dat ze een keer van de sokken spoelde bij het doen van de afwas.

In het algemeen loopt ons denken in de pas met het levensproces dat zich in de tijd voltrekt, redelijk en gestaag. Maar soms maken we een mentaal sprongetje, waar we zelf van staan te kijken. Meestal regent het, maar soms onweert het en dan wil het gebeuren dat de bliksem inslaat. Een staatsgreep, kortsluiting, een epileptisch insult, maar soms ook een bevrijdend inzicht.

Gekte

Gek noemen we iemand die we niet kunnen of willen volgen. Het kan om een geestelijke stoornis gaan en dan is iemand natuurlijk een medisch geval, maar meestal is gek gewoon lastig. Veelal betreft het eigenzinnige mensen die er hun eigen logica op nahouden en die het niet kan schelen dat ze zich daarmee van het sociale discours isoleren.

Omdat in principe iedereen zijn eigen droom leeft, is het eigenlijk een wonder dat we elkaar meestal begrijpen en niet al te gek vinden. Er wordt wel eens onderscheid gemaakt tussen prettig en onprettig gestoord. Het eerste heeft iets vriendelijks. Er is weliswaar een steekje aan los, maar echt ongemakkelijk voel je je niet in zijn of haar bizarre gezelschap. Toch schrok ik toen een keer tot me doordrong dat ik in het gezin van mijn dierbare vriendin Brigitta werd aangeduid als een prettig gestoorde huisvriend. ‘Dat klopt toch?’zei Brigitta, ‘je bent toch kleurrijk en onalledaags?’ Misschien had ik desondanks op een beetje meer ontzag gehoopt. Een mal gezin.

Heilig

Alles van waarde is heilig. Vereist is aandacht, niets meer en niets minder. Wat onheilig leek, of zelfs schijnheilig, hoeft alleen maar te worden schoongepoetst. Ik heb eens heilig water gemaakt. Dat ging als volgt:

Ik vulde een kom met water en zette die voor me op tafel. Ik ontstak een kaars en hield drie stokjes wierook in de vlam, totdat ze begonnen te smeulen. In de omhoog kringelende rook waste ik mijn handen. Vervolgens klingelde ik een belletje. Daarop pakte ik mijn parfumspuit en drukte daarop drie keer: naar links, naar rechts en naar boven. Tenslotte maakte in met mijn rechterhand een zegenend gebaar waarbij ik de oudste mij bekende mantra uitsprak: Iesie, biesie, bamen. Dat was alles en zie het water eens flonkeren en stralen.

Natuurlijk verbeeld ik me niet met zo’n onnozele act onrein water te hebben geheiligd. Het WAS al heilig, maar dat besef je pas door er met liefde en respect naar te kijken. Heilig is wat gezien wordt als puur en echt.

Initiatief

Wat je in je leven ook uit handen mag geven, nooit het initiatief. Al maak je nog zoveel fouten en al kleun je nog zo vaak mis, het zijn jouw miskleunen en jouw fouten. Wie daarvoor verantwoordelijkheid durft te nemen, is niet bang onderuit te gaan, want hij kan van zijn missers leren, zijn fouten herstellen en nieuwe wegen inslaan.

Het lijkt paradoxaal maar mensen zijn even onbeduidend zijn als almachtig. In het licht van de eeuwigheid doen wij er als individu niet toe, maar in onze actuele verbeelding is the sky the limit. ‘Ik ben Brahman, maar we zitten zonder meid.’

Gevangen in deze paradox kun je je best overgeven aan de kosmische kracht die in je zetelt, want die is je diepste zelf, maar NOOIT aan een ander mens, ook al vind je die nog zo inspirerend en imposant. Word nooit eens anders dienaar, of adept, want dan geef je je individualiteit prijs, je waardigheid en je vrijheid om fier te falen en glansrijk te gloriëren.

Juist

Het goede willen is geen kunst, dat willen we allemaal wel. Het gaat erom het juiste te doen. Voor onze intenties verdienen we de Nobelprijs voor de vrede, maar we zouden eens moeten ophouden onze echtgenote te slaan.

Als je ziet hoe zendelingen en missionarissen in het recente verleden traditionele samenlevingen ontwrichtten en hoe goedwillende ontwikkelingswerkers tegenwoordig met elkaar in de slag gaan om ontwikkelingslanden te corrumperen, dan besef je dat er veel ellende in de wereld wordt aangericht door mensen die het goed bedoelen.

Vroeger had je economisch kolonialisme. Dat was duidelijk een kwestie van handel en gewin. In de late 19de eeuw kwam daar een ethisch motief bij. De inlander moest worden opgevoed in onze superieure westerse normen en waarden. Vanaf dat moment waren ze pas echt in de aap gelogeerd. Imperialisme is niet alleen een politieke trend. Je ziet het in het dagelijkse leven en dan heet het geen bemoeizucht, maar verstandige, zachte dwang. Ik doe het voor je bestwil. Later zul je me dankbaar zijn.

Kindertijd

Het leed dat kinderen bewust of onbewust wordt aangedaan, laat zulke diepe sporen na dat men er eenmaal volwassen of zelfs bejaard nog over kan struikelen. Tegen die tijd is het lichtelijk gênant om over die kleine-kinderdingen te praten: hoe alleen je was als kleuter, hoe erg je gepest werd op school, hoe onzeker je was over je eerste verliefdheid. Ben je daar na al die jaren nog niet overheen gegroeid?

Misschien hanteren we een verkeerd perspectief en moeten we terug naar een dieper niveau: de psychische structuur van de betreffende mens, waarin zich bij voorbeeld een spanning aftekent die in de vroege jeugd voor het eerst dramatisch gestalte kreeg, maar die zich ook in latere levensperioden laat gelden. De oorzaak van de latere ellende ligt dieper dan in het jeugdtrauma.

Als het kleine klokje om mijn pols dezelfde tijd aanwijst als de torenklok, komt dat niet omdat die grote wijzerplaat seintjes uitstuurt naar mijn kleine polshorloge.

Vadertje tijd huist misschien in Greenwich, maar anderen zeggen op Saturnus.

Liefde

Wat geld is in het economisch verkeer, is liefde in de sociale omgang. Liefde kent vele gedaantes, variërend van aandacht tot hartstocht, van genegenheid tot obsessie. Maar altijd wordt er betaald en gewisseld, gestolen en afgetroggeld. Geen onderwerp is zo veelvuldig bezongen en toch blijft het een raadsel. Niemand kan erbuiten, zelfs de meest verstokte kluizenaar heeft natte dromen, zelfs moeder-overste haakt naar een samenzijn met haar hemelse bruidegom. De liefde zit ons in de genen, wordt gevoed door hormonen en giert door de aderen. In zijn geslachtelijke vorm dient de drang het grote goed van de voortplanting, maar niet exclusief, want ook eenzame rukkers en ordentelijk homo’s laten zich erdoor begeesteren of in de war brengen.

Op intermenselijk niveau stuit de liefde nogal eens op misvattingen en teleurstellingen. Zelfs waar sprake is van meer dan een flirtation en men overgaat tot een huwelijk, al dan niet gezegend met kroost, laat de liefde zich niet dwingen. Voor de dood het doet, scheiden mensen veelal zelf. Alleen eigenliefde overleeft.

Manipulatie

Wie goed doet, goed ontmoet, want wie goed wordt gedaan, wil graag iets aardigs terugdoen. Renvoyer l’ascenseur. Dit is een mechanisme dat bestierd lijkt te worden door de wet van karma: actie wekt reactie. Een natuurlijk proces.

Het wordt bedenkelijker als iemand deze wet voor zijn persoonlijke karretje spant. Ik geef jou een cadeautje, of ik bewijs je een dienst en nu wil ik wat terug van jou. You owe me a favour. Dat is niet echt iets aardig, want je hebt een verborgen agenda. Je probeert de ander in een positie te manoeuvreren dat hij jou ter wille moet zijn.

Manipulanten zijn van alle tijden. Vergilius had het over de Noormannen voor wie je uit moet kijken als ze met geschenken aankomen: Timeo Danaos et dona ferentes. ‘Waarom doe je zo lelijk tegen me,’ zeggen ze, ‘ik doe toch ook van alles voor jou?’ Ze hebben een boekhouding in hun kop. Ze weten nog precies op welke dag ze je een lift hebben gegeven, of de afwas hebben gedaan.

Nabijheid

De juiste afstand is de passende, dat wil zeggen gepaste nabijheid of distantie. Er zijn minnaars die op elkaars lip zitten en dat kan een poosje leuk zijn, maar het loopt zelden goed af. Helaas beschikt niet iedereen over de middelen om twee identieke huizen te bewonen, waarin men elkaar ad libitum kan ontvangen om te eten of te minnekozen.

Intimiteit wordt verward met fysieke nabijheid en liefde met het verlangen naar iemands constante, nimmer versagende, aanwezigheid. Alsof iemand ter wereld zo boeiend is, alsof ook de verliefde sterveling niet af en toe alleen wil zijn.

Iemand de hele dag claimen wekt vroeger of later wrevel, want het schept onvrijheid en afhankelijkheid. Als een rechtzinnige gelovige zal de beknorde partij zeggen: ‘Maar schat, ik hou toch van je, wat heb je al die vrijheid voor nodig?’ Dat is precies het punt: de dogmatiek van de liefde. Men wil iets bestendigen dat zich per definitie niet laat dwingen. Als een bloem op sterk water, een opgezet huisdier. Niet doen.

Oceaan

We staren ons blind op de golven, de vissen, de stromingen, de temperatuur, de kleur van het water, maar we hebben geen oog voor de oceaan, de ruimte waarin al die noem- en telbaarheden hun soms spectaculaire rol spelen. De vlietende gebeurtenissen trekken onbetamelijk veel aandacht. En wat is een golf nu helemaal? Een futiele en zeer tijdelijke constellatie van water, die je een moment van de sokken kan spoelen, of voortstuwen op je surfboard, maar het volgende moment is hij weer opgaan in het grote geheel. Een golf is niet bang te verdrinken, want hij gaat gewoon naar zijn moeder terug.

Wij mensen staren ons blind op onze observaties, opwellingen, opinies en andere mentale of emotionele hang-ups. Knabbelend op de chips die we in het donker uit een knisperende zak graaien, zuchten en hijgen we, gevangen in de illusie die wordt geprojecteerd op een scherm. En pas als het feest is afgelopen, beseffen we dat we in een bioscoop zaten te staren naar een groot wit doek.

Prelaten

Religies zijn theorieën omtrent het hoe en waarom van ons bestaan, maar omdat mensen niet tegen twijfels en onzekerheden kunnen, claimen godsdiensten graag een hogere status. Gods Woord bij voorbeeld, of de exclusief geopenbaarde en eeuwige waarheid, dus wie het waagt zijn wenkbrauwen te fronsen is een ongelovige hond of een ketter, die moet worden gestenigd of verbrand. In plaats van een bemiddelende rol te vervullen tussen de alledaagse werkelijkheid en een hogere en meer omvattende wereld, verbeelden prelaten zich van alles. Het betreft meestal heren (zelden dames) die, gekleed in deftige gewaden, moralistische praatjes en troostende sprookjes verkondigen en ons vertellen hoe het zit en waaraan we ons te houden hebben. Religies zijn dus sociale constructies met hogere pretenties. De prelaten - dominees, mullahs, pedanda’s of priesters - eisen voor zichzelf een speciale relatie met het Opperwezen op en laten zich voor hun inzichten graag betalen door het gemene volk. Ze stellen zich vaak dienstbaar op tegenover wereldse heersers. Dat maakt ze corrupt, opportunistisch en alleszins onheilig.

Quibus

Jan Oosting die nog zo had beloofd in zijn geliefde Bali te zullen overlijden, vertrok - al meer dan tachtig jaar oud en bijna blind - naar patria om daar na een urgente operatie nog enkele jaren door te brengen in een ordentelijk bejaardentehuis. We hebben nog geprobeerd hem onder te brengen in een rusthuis voor oud-missionarissen, waar hij tenminste quibus inter pares kon zijn, maar dat lukte niet. Dus geen gebit meer in een glazen schaaltje, waar hij pas naar greep, als er iets moest worden gekauwd. En al helemaal geen oud Blue Band blik onder zijn stoel in geval van hoge nood.

‘Wie langer dan tien jaar in Bali woont, was al gek, of hij is het inmiddels geworden,’ placht hij te zeggen. Waaraan hij met een spottend lachje toevoegde: ‘en ik kan het weten, want ik woon hier al dertig jaar.’ Aan mijn muur hangt een ingelijste spreuk, die ik heb gered uit zijn schamele inboedel: ‘ Een beetje gek heeft het vaak ver gebracht.’

Respect

Naast liefde draait het in relaties vooral om respect voor elkaar. Als je niet meer trots bent op je partner, kun je beter opstappen. Ooit verweet een vriendin mij een tekort aan eerbied voor de mensen om mij heen. ‘Je schijt ze nog net niet op hun kop,’ meende mijn lieveling. Daar schrok ik van, want Yvonne had voor psycholoog geleerd en ze kende mij vrij goed. Dus ik ging nadenken.

Er is een verschil tussen eerbied en respect. Eerbied moet je verdienen, het is zoiets als een lintje krijgen van de koningin. Het heeft iets feodaals en grenst aan bewondering. Maar op respect kan iedereen aanspraak maken. Vergelijkbaar met het voordeel van de twijfel dat je iemand kunt gunnen. Dat houdt in dat men door misselijk gedrag respect kan verspelen. Respect is sociaal crediet in de vorm van achting. Het valt onder goede manieren om iemand die je nog niet kent met respect te bejegenen, al was het maar omdat je een dergelijke houding ook zelf verwacht.

Sex

Sex is een hormonaal bepaalde omgangsvorm die vaak met liefde in verband wordt gebracht en daarvan inderdaad een uitdrukkingsvorm kan zijn. Maar ook zonder enige kennis van iemands emotionele en mentale bekoorlijkheden kan contact op slijmvliesniveau bevredigend zijn.

Een hardnekkig vooroordeel is dat sex alleen dient tot voortplanting van de soort. Toen na mijn geboorte bij mijn moeder de baarmoeder werd weggenomen, betekende dat voor mijn vader het einde van zijn reguliere liefdeleven, want vrijen voor de lol was er niet bij.

Eenmaal ontketend is sexuele lust een ongeleid projectiel, want hij brengt je er wel toe iemand leuks te zoeken, maar als er al stoeiende niet snel een persoonlijke, emotionele band ontstaat, stuwt hij je even hard voort naar het volgende lekkere ding. En zelfs als er wel iets moois ontstaat, blijft van binnen een roofdier loeren naar het volgende prooi. Waarom zouden we dus sex niet zien als een fysieke behoefte, die van tijd tot tijd bevredigd wil worden? Zoiets als sport, goklust of lekkere trek.

Toekomst

Gevangen in de tijd zien wij ons verleden als de weg die we hebben afgelegd en de toekomst als wat nog gaat komen. Op het verleden hebben we enig zicht, want dat hebben we aan den lijve meegemaakt, dus dat is overzichtelijk. Hachelijker is de toekomst die merendeels ongewis is. Dat heeft als voordeel dat we er nog veel aan kunnen doen, maar het blijft griezelig. We kunnen te hoog grijpen of te laag, we kunnen struikelen en worden uitgelachen.

Een beetje vertrouwen kan helpen – in jezelf en in de Grote Baas. Tot hier toe heeft de Heer mij geholpen en waarom zou Hij daar nu ineens mee ophouden? Geef jezelf en je creativiteit gerust een beetje ruimte. Het kan tegenvallen, maar ook meevallen.

Je zou zeggen dat mensen vlotter voor nieuwe wendingen in de toekomst kiezen, als ze knijp zitten. Wonderlijk genoeg is dat niet zo. Meestal verkiezen ze zich vast te klampen aan de vertrouwde ellende. Met aan het einde als enige zekerheid de genadige dood.

Universum

In een romantische stemming mogen we graag kijken naar het sterrengewemel bij heldere nacht. Hoe vol het uitspansel ook mag lijken, de ruimte is vooral een leegte. Het universum is ijler dan het meest perfecte vacuum dat op aarde kan worden getrokken.

Boeddhisten beschrijven de ruimte van ons bestaan als een Leegte-Niet Leegte en dat lijkt ook natuurwetenschappelijk een vrij accurate beschrijving van de kosmos. Waarom willen gewone mensen daar eigenlijk niet aan? Is het te kaal?

Wie zichzelf blootstelt aan de grote natuur, komt rust en stilte tegen. Een eindeloze zee, een golvend landschap, ruisende bossen. Druk wordt het pas als mensen zich ermee gaan bemoeien om pretparken aan te leggen en bootjes te verhuren. Dat levert stress op en om daarvan af te komen moeten we weer de natuur in of leren mediteren.

Zou het niet handiger zijn om je open te stellen voor de leegte van de nog niet geheel met mentale constructies volgebouwde wereld? In leegte is en hoeft niks, maar is alles mogelijk.

Vrijheid

Vrij ben je als je samenvalt met jezelf. Dat is het geval, als je je beperkingen aanvaardt en niet probeert anders te zijn dan je bent. Je sluit als het ware een accoord voor het leven - tot de dood je scheidt van dat mannetje of vrouwtje dat je neerzet op het toneel des levens. Sommige acteurs voelen zich verdwaald op de planken en kijken verward om zich heen. Welk toneelstuk, welke plot, waarom prins van Denemarken, waarom Ionesco? Hoeveel bedrijven, zei U? Wat doen die mensen daar in de zaal?

Anderen zeggen dat ze best willen zijn wie ze zijn, maar hoe kom je erachter wie dat is? Door te luisteren naar ouders en opvoeders? Het lukt alleen maar door het te proberen – met vallen en opstaan.

Ben je niet juist gebonden, als je kiest voor jezelf, want welke vrijheid rest je dan nog? Het antwoord is: de kwaliteit die je er zelf aan geeft. Wie nijver en vernuftig meewerkt op het toneel, levert een artistieke creatie.

Waarnemer

Een prettige positie is die van waarnemer. Natuurlijk is het onmogelijk volstrekt onbevangen te registreren wat het geval is, maar je kunt een eind komen, als je niet alleen de buitenwereld observeert, maar ook jezelf: O jee, daar doe ik het weer, ik vind er weer iets van en ik wil ingrijpen.

Je kunt niet totaal niets doen, maar wel zo weinig mogelijk. Tijdens meditatie probeer je de innerlijke radio af te zetten, het ego met zijn opwellingen te temmen, maar het is godsonmogelijk om langere tijd aan niets te denken. De oplossing is om een soort ruis te scheppen door iets heel simpels te doen, zoals het volgen van je ademhaling of hartslag.

Iets dergelijks kun je ook doen in een meditatieve levenswijze. Je stelt je zo open en onbevoorooreeld mogelijk op. Laat komen, laat gaan. Wat hebben we hier? Kijk eens aan, een mooi gevlekte, sissende slang. Moet ik nu bang worden, weglopen, gillen? Nee hoor, dat beest woont hier gewoon en hij neemt mij waar.

X

‘Delen is vermenigvuldigen,’ zegt mijn vriendin Trudie. Rijk ben je niet als je zit te potten, maar als je royaal weggeeft. Dat geldt niet alleen voor geld en goederen, maar ook voor liefde en aandacht: hoe meer je geeft, hoe meer je terug krijgt.

Geïnspireerd door mijn economische situatie ga ik slim om met mijn beperkte middelen. Ik koop geen boeken, want ik wil ze alleen maar lezen, ik hoef ze niet te bezitten. Al mijn boeken staan in de Openbare Bibliotheek. Als trotse bezitter van een Amsterdamse Stadspas volg ik nauwkeurig welke culturele genoegens ik daarmee deelachtig kan worden. Zie mij eens tevreden meedeinen in de grijze golf van mede-senioren, hetzij bij een gratis orgelconcert in de Mozes en Aäronkerk, hetzij bij een kosteloze filmvoorstelling (met koffie en koek) in Tuschinski. Omdat ik woon in het hartje van de Jordaan, kom ik vaak touristen tegen die op een plattegrondje staren. Die boffen met mij, want ik deel graag mijn kennis met ze, waardevol en kosteloos. Everybody happy.

Yin Yang

Tweedeling Yin Yang gaat verder dan die tussen vrouwelijk en mannelijk. Het klinkt nog onschuldig als je de Maan Yin hoort noemen en de Zon Yang. Maar je hebt ook Yin enYang organen, steden, landen, studierichtingen, hersenhelften. Aarde en hemel, dalen en rijzen, binnen en buiten, even en oneven, ontvangen en verzenden, verblijven en reizen, ze verhouden zich alle tot elkaar als yin en yang.

De traditionele Chinese filosofie ziet de schepping als een creatie van yin en yang, die weliswaar tegenover elkaar staan als aspecten van wat leeft, maar ook vruchtbaar kunnen samenwerken. Sterker nog: ze hebben elkaar nodig, omdat ze elkaar aanvullen. Wel is vereist dat yin en yang met elkaar in evenwicht verkeren, want zonder balans geen gezonde leefsituatie.

De theorie van yin en yang aan de basis van het leven heeft iets sympatieks, omdat hij alles en iedereen in zijn waarde laat, beweging en zelfs een liefdevolle strijd aanvaardt. Geen enkele rivaliteit mag de wezenlijke eenheid van al wat het geval is aantasten.

Ziekte

Zoals wolken reliëf geven aan een heldere, strakke lucht, zo relativeren fysieke ongemakken de staat van onbekommerd welzijn, die we voor vanzelfsprekend houden en pas gaan waarderen als hij barsten vertoont. De eerste signalen zijn pijn en onbehagen. Vaak verkeren we in een ziekmakende situatie – een beroerd huwelijk, een naargeestige werkkring – met alle stress vandien. Het is dan niet de vraag OF we ziek worden, maar WANNEER.

Er zijn ook ziektes die je niet zelf maakt, zoals erfelijke ellende. Daarvoor geldt: hoe ga je ermee om? Kun je narigheid aanvaarden en er misschien zelfs een positieve draai aan geven? Sommige patiënten zijn dankbaar voor hun ziekte. Ze tellen hun zegeningen.

Vervolgens komt de vraag op: wat doen we eraan? Helen we onszelf via een weekje aan het strand, of rennen we naar de dokter voor pillen? Verstandiger is natuurlijk de ziekmakende situatie aan te pakken, maar wonderlijk genoeg verzetten veel patiënten zich rabiaat tegen suggesties in die richting. Omdat het lijkt op verantwoordelijkheid nemen voor je fysieke conditie?

Naar boven